“Ευρωπαϊκή [Εκπαιδευτική] Σύγκλιση: Ας μάθουμε από τους Γάλλους να απεργούμε και από τους Έλληνες να διαμαρτυρόμαστε”, έγραφε ένα πανό κατά τη διάρκεια της διαδήλωσης της Τετάρτης 16/6/2009 για την Παιδεία. Δεκάδες χιλιάδες φοιτητές και μαθητές (100.000 σύμφωνα με την αστυνομία ή 240.000 σύμφωνα με τους διοργανωτές) ξεχύθηκαν στις μεγάλες πόλεις της Γερμανίας εκφράζοντας την αντίθεσή τους στην εντατικοποίηση, εμπορευματοποίηση και υποχρηματοδότηση των σπουδών.
Οι φοιτητές αντιτάσσονται στις αλλαγές που γίνονται στο γερμανικό εκπαιδευτικό σύστημα τα τελευταία χρόνια, συμπεριλαμβανομένης της συνθήκης της Μπολόνια, αν και πουθενά δεν αναφέρονται ευθέως σε αυτήν. Διεκδικούν καλύτερη χρηματοδότηση των πανεπιστημίων, για τα οποία το κράτος επενδύει -δεν ξοδεύει, αφού τα χρήματα για τη παιδεία αποτελούν επένδυση- τα μισά χρήματα από όσα επένδυε 20 χρόνια πριν. Ζητούν την κατάργηση της διάσπασης των σπουδών σε Bachelor (3 έτη) και Master (2 έτη) και ζητούν την επαναφορά του παραδοσιακού συστήματος (Magister/Diplom) του γερμανικού πανεπιστημίου, όπου προέβλεπε 5 ενιαία έτη σπουδών, τα οποία κατέληγαν σε τίτλο ισότιμο με Master. Στο προηγούμενο σύστημα, στα 5 έτη σπουδών ο φοιτητής παροτρυνόταν να ακολουθήσει περισσότερα του ενός επιστημονικά παιδεία, κάτι που εξασφάλιζε ευρύτητα γνώσεων και πνεύματος, στοιχεία απαραίτητα για κάθε δημοκρατικό πολίτη και για κάθε επιστήμονα. Ένα τυπικό πτυχίο, για παράδειγμα, μπορούσε να φέρει ως κύριο αντικείμενο σπουδών τη Νομική και ως δευτερεύοντα Φιλοσοφία και Κοινωνιολογία. Η αλλαγή του συστήματος έχει επιφέρει προβλήματα και στις ελληνικές σπουδές στη Γερμανία, όπου “ιστορικά” τμήματα κινδυνεύουν με κλείσιμο. Παλιότερα πολλοί φοιτητές επέλεγαν τις ελληνικές σπουδές ως δευτερεύον αντικείμενο σπουδών. Σήμερα όλοι πρέπει να σπουδάσουν μόνο ένα πράγμα, με αποτέλεσμα να επιλέγουν αποκλειστικά ότι θα τους εξασφαλίσει δουλειά στον μέλλον. Έτσι περιορίζεται η έννοια της παιδείας στην επαγγελματική κατάρτιση, ενώ πριν ήταν ταυτόχρονα και επαγγελματική κατάρτιση και πνευματική καλλιέργεια. Το νέο σύστημα, επίσης, έχει επιπτώσεις και στα προγράμματα ακαδημαϊκών ανταλλαγών (Erasmus) καθώς μόλις το 17% όσων κάνουν Bachelor ενδιαφέρεται πλέον να σπουδάσει ένα ή δύο εξάμηνα στο εξωτερικό, παρότι η Γερμανία ήταν η “πρωταθλήτρια” σε ακαδημαϊκές ανταλλαγές. Ποιο θα είναι το μέλλον της Ευρώπης όταν οι φοιτητές δεν θα έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν εκ των έσω μια άλλη ευρωπαϊκή χώρα βιώνοντας τον πολιτισμό της κι όχι κοιτώντας τον επιφανειακά από τη “βιτρίνα” σαν τουρίστες;
Ας αφήσουμε όμως να “μιλήσουν” τα συνθήματα που έφεραν τα πανό των φοιτητών: “Πλούσιοι γονείς για όλους”, “Πετάξτε τα Bachelor από το παράθυρο. Χρειαζόμαστε χρόνο για να συλλογιζόμαστε”, “Χρειαζόμαστε ελεύθερο χρόνο για κριτική σκέψη”, “Master για όλους”, “Όταν εμείς κάνουμε πορείες, ο πρύτανης είναι στη Ρώμη”, ” Η Commerzbank πήρε 18,2 δισεκατομμύρια Ευρώ, η Hypo real estate πήρε 102 δισεκατομμύρια Ευρώ, κι η Παιδεία έμεινε απλήρωτη”, ” Γεωπονική σχολή. 1989 [χρονιά Πτώσης του Τείχους του Βερολίνου]: 105 καθηγητές, 2009: 15 καθηγητές. Πότε θα έρθει η αλλαγή;”
Σε αντίθεση με τις πορείες στην Ελλάδα, η πορεία για την παιδεία στο Βερολίνο συνοδεύτηκε από ηλεκτρονική μουσική χωρίς λόγια. Δεν υπήρχαν συνθήματα που να φώναζε συλλογικά ο κόσμος. Σποραδικά, ίσως, μικρές ομάδες των 10 ατόμων να φώναζαν κάτι αυτοσχέδιο το οποίο επαναλαμβανόταν 2-3 φορές και τελείωνε εκεί. Καμία ανταπόκριση, καμία συλλογικότητα σε αυτό το επίπεδο. Απουσίαζαν όλα αυτά που χαρακτηρίζουν και δίνουν παλμό σε μία ελληνική πορεία. Απλώς ο κόσμος βάδιζε κρατώντας πανό και χαρτονένιες πινακίδες. Η πορεία δεν είχε ως προορισμό ούτε το Υπουργείο Παιδείας, ούτε το κοινοβούλιο. Ξεκίνησε από το κόκκινο δημαρχείο και κάνοντας έναν κύκλο μέσα από τα στενά του Ανατολικού Βερολίνου, μέσω Rosenthaler Platz, Friedrichstraße, κοντοστάθηκε λίγο μπροστά από το πανεπιστήμιο Humboldt και επανήλθε -λες κι ήταν επιτάφιος- στο κόκκινο δημαρχείο, όπου και διαλύθηκε. Ακολουθήθηκε δηλαδή ευλαβικά η διαδρομή που είχε υποδείξει η αστυνομία, η οποία αν και είχε, καθ όλη τη διάρκεια της πορείας, διακριτική και ολιγάριθμη παρουσία, μαγνητοσκοπούσε με φορητές κάμερες αποσπασματικά την πορεία, καθώς και κάθε έναν που μπορούσε να θεωρηθεί ύποπτος για μετέπειτα πρόκληση φθορών, μία πρακτική η οποία είναι νόμιμη στη Γερμανία. Επεισόδια δεν υπήρξαν.
Αν οι Γερμανοί φοιτητές επιθυμούν να διδαχθούν από τους Έλληνες, τι θα μπορούσε να διδαχθεί η Ευρώπη από το δικό της παρελθόν; Ο Αριστοτέλης -κι ας μην ήταν λάτρης της Δημοκρατίας- στα Πολιτικά έλεγε ότι στους ελεύθερους πολίτες ταιριάζει να διδάσκονται όχι μόνο όσα τους είναι άμεσα χρήσιμα στη ζωή τους -κάτι που ταιριάζει στους άξεστους- αλλά και όσα είναι “περιττά”, τα οποία δεν χρησιμεύουν στην άσκηση κάποιου συγκεκριμένου επαγγέλματος, αλλά προάγουν την καλλιέργεια της ψυχής και του πνεύματος. Εμείς, άραγε, τι είδους εκπαίδευση επιθυμούμε για τους (ελεύθερους) πολίτες μας;
Γεια χαρά φίλε Βερολινέζε. Στο Βερολίνο έκανα κάποιους μήνες με πρόγραμμα erasmus. Εσύ με ποια ιδιόητητα είσαι εκεί.
Μιλάμε για μια φανταστική πόλη. Πολύ θα χαιρόμουνα να ξαναπήγαινα.
Φιλιά στο Βερολίνο…
Du glücklich
Thn kalyterh douleia kaneis pou leipeis apo Ellada ayton ton kairo.
Erwthsh kai protash pros anarthsh: Pws kobeis thn symperifora twn ellhnwn sto Berolino? Den einai elafrws kompleksikh otan briskomaste metaksy mas? ennow kyriws tous ellhnes pou pane ekei gia spoudes, tourismo klp.
yg: briskomai se ypologisth pou den yposthrizei ellhnika, opote sorry gia ta fragkoxiwtika.
@g72: Είναι πραγματικά μία πολύ ενδιαφέρουσα πόλη και ευελπιστώ με τις αναρτήσεις μου και τα σχόλιά σας, να κάνουμε γνωστό το πνεύμα της μακριά από τα στερεότυπα και τις κοινοτοπίες των Μέσων Ενημέρωσης.
@Neucoellner: Των Ελλήνων φοιτητών δεν την έχω πολυπροσέξει. Για πες! Των τουριστών, βέβαια, κάνει μπαμ, αλλά ας πούμε αυτήν την ιστορία κάποια άλλη φορά!
Είχα πάει και εγώ Εράσμους, αλλά συνεχίζω να πηγαινοέρχομαι. Η δική μου εντύπωση είναι ότι ιδίως όσοι έχουν έρθει Erasmus έχουν ένα στιλ: “πω ρε ^&^%%$^#$@ (μπινελίκια), πάλι Έλληνες” (είναι πολύ δύσκολο να ταξιδέψεις σήμερα έξω και νομίζουν ότι είναι οι μόνοι), ή είσαι στο (λατρεμένο) S-Bahn και εκεί που μιλάς μπαίνει μία παρέα, η οποία μόλις ακούει το ομόγλωσσον, το βουλώνει, στην ίδια λογική με την πρώτη περίπτωση.
Το έτερο είναι να σε σχολιάσουν στο βαγόνι, όπως μου έτυχε, και τους την είπα καταλλήλως, και, όσο απίστευτο και αν φαίνεται, τους ξαναείδα και στην Αθήνα μετά από λίγο καιρό
Εγκρίνω το γραφόμενο για τις κοινοτοπίες των ΜΜΕ, για τον τρόπο που παρουσιάζουν εδώ την πόλη. Με κάτι τέτοια βλέπεις τους Έλληνες να εμφανίζονται κυρίως στην Prenzl’ Berg όπου είναι τα πιο μοδάτα κλαμπάκια και να αγνοούν το υπόλοιπο κομμάτι, που κατ’εμέ είναι και πολύ πιο όμορφο και ουσιαστικό, όπως η ιστορία, η αρχιτεκτονική, η δυναμική της πόλης συνολικά κλπ. Ψηφίζω δαγκωτό Kreuzberg και Rixdorf και μισώ την Berliner Schnauze επίσης
Επί του θέματος: μπορεί το σύνθημα να καλεί προς μίμηση της Ελλάδας, αλλά τελικά έχουν πετύχει τα εδώ φοιτητικά κινήματα κάτι τις τελευταίες δεκαετίες; Εγώ ξέρω ότι όταν πήγε να γινει η μεταρρύθμιση του συστήματος το 2004 παρέλυσε το σύμπαν στο Βερολίνο και, το κυριότερο, οι αντιδράσεις ήταν πρωτότυπες. Τα μαθήματα γίνονταν σε στάσεις μετρό, σε πλατείες, υπήρχαν συνεχώς πορείες κλπ.
Έχουν διαφορετικό τρόπο να αντιδρούν από εμάς, αλλά και πιο ουσιαστικά και κατασταλαγμένα αιτήματα, όπου εδώ θέλουμε πολλή δουλειά νομίζω.
Δηλαδή εδώ εκτός από το γενικό αίτημα να μην περάσει τo Bachelor κλπ. δεν βλέπω κάποιο αίτημα που να αφορά στην ποιότητα των σπουδών. Γιατί ποιότητα των σπουδών σημαίνει και να δυσκολέψουν τα πράγματα από αρκετά έως πολύ, και αυτό φυσικά δεν συμφέρει.
@ Neucoellner,
ε, εντάξει! Οι Erasmus κάνουν ημι-διακοπές… είναι κι η ηλικία, πλακίτσα, παρεΐτσα… Δεν πειράζει. Δεν τα έχω πολυ-συναντήσει, καθώς δεν βρίσκομαι με Erasmus εδώ, οπότε και οι επαφές μου μαζί τους είναι σχεδόν ανύπαρκτες.
Όσον αφορά τα κινήματα… Είναι δύσκολο να πεις, γιατί μπλέκονται διαφορετικές παραδόσεις και διαφορετικές πολιτισμικές συνθήκες και νοοτροπίες. Αλλιώς γίνεται αντιληπτό ένα πράγμα στην Ελλάδα, κι αλλιώς στη Γερμανία. Έχουν πετύχει πολλά, χωρίς να “φωνάξουν”, κι από την άλλη έχουν δεχθεί πολλά, χωρίς να υπάρξει ουσιαστική αντίδραση.
π.χ. στην Ελλάδα δεν έχουμε ακόμα δίδακτρα και λόγω του Συντάγματος, αλλά και λόγω του ότι και για το πιο απλό ή “απλό” πράγμα ξεσηκώνεται ο κόσμος. Στις πορείες, η αστυνομία βιντεοσκοπεί τους διαδηλωτές και αυτό είναι αποδεκτό. Από την άλλη η αστυνομία δεν πρόκειται (συνήθως) να σου επιτεθεί χωρίς λόγο, ούτε να σου ρίξει δακρυγόνα, ούτε, ούτε, ούτε. Η αστυνομία, όμως, σου ορίζει όχι μόνο τη διαδρομή της πορείας, αλλά και το πόσο θα πρέπει να διαρκέσει, μέχρι και πόσα λεπτά έχεις δικαίωμα να σταθείς που. Είναι γνωστό το καψώνι στις αντιφασιστικές πορείες, που προς το τέλος η αστυνομία τις τρέχει (γιατί το αυτοκίνητο της αστυνομίας είναι μπροστά να δίνει το ρυθμό). Στην Ελλάδα αυτό είναι αδιανόητο και θεωρείται αντιδημοκρατικό να μην σε αφήσουν να φτάσεις την πορεία σου μπροστά στο κοινοβούλιο. Στο Βερολίνο καμία πορεία δεν φτάνει μπροστά από τη βουλή τους. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν επιτυγχάνεται ο σκοπός μιας πορείας.
Τέλος πάντων… Αυτά δεν νομίζω ότι είναι τόσο απλά θέματα, γιατί, όπως προανέφερα, εμπλέκονται διαφορετικοί πολιτισμοί, διαφορετικές παραδόσεις, συνήθειες, νοοτροπίες και προσπαθώντας να διακρίνεις σε αυτές τις διαφορετικές συνθήκες, μπορεί να μπερδέψεις το μαύρο και το άσπρο με τις αποχρώσεις τους.
Δε μας είπες με ποια ιδιότητα είσαι Βερολίνο.
Σπουδάζεις; Αν ναι τι;
@g72 Αν επιθυμούσα να το αναφέρω, θα είχα απαντήσει ήδη την πρώτη φορά που έθεσες το ερώτημα. Σε ευχαριστώ πάντως για το ενδιαφέρον σου.
Ach, det schöne Balin! Ick liebe diese Stadt!! Τυχεράκια!
Neucoellner, disch kann ick jar nisch vastehn.
Καλη[σπ/μ]έρα Βερολινίζειν, στείλε μου ένα email όταν βρείς το χρόνο.
Όσο για τη συμπεριφορά ελλήνων στο Βερολίνο (ή γενικά στο εξωτερικό) η οποία αναφέρθηκε παραπάνω, εντάξει παιδιά, δεν έχουμε ακόμη ισχυρές παραδόσεις ως λαός (…) στα ταξίδια στο εξωτερικό – δεν είμαστε δυτικοευρωπαίοι, βλέπεις. Θα μου πεις & οι αμερικάνοι, πρώτοι απ’όλους, δεν έχουν ισχυρή τέτοια παράδοση, αλλά δεν φαίνεται να έχουν τέτοιο κομπλεξισμό. (Βέβαια, αυτοί τη γουστάρουν τη ράτσα τους
!) & ίσως να είναι & λιγότερο μίζεροι στο εξωτερικό απ’ό,τι εμείς…
Τι ακριβώς δεν πιάνεις Μήτσκο;